काठमाडौं । सहकारीको कालोसूचीमा रहेका व्यक्ति विदेश उड्नुअघि पक्राउ, तर बचतकर्ताको पैसा कहिले फर्किन्छ? सहकारीको कालोसूचीमा रहेका व्यक्ति विदेश उड्नुअघि विमानस्थलबाट पक्राउ पर्छन्, तर वर्षौंदेखि आफ्नो बचत फिर्ताको प्रतीक्षामा रहेका हजारौँ बचतकर्ताको प्रश्न भने उस्तै छ—पैसा कहाँ गयो, कसले लग्यो र अब कहिले फिर्ता हुन्छ ? नेपाल एयरलाइन्समार्फत विदेश जाने तयारीमा रहेका राकेशकुमार रावललाई त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट प्रहरीले पक्राउ गरेपछि सहकारी संकट फेरि चर्चामा आएको छ । विमानस्थलमा जाँच गर्ने क्रममा उनी समस्याग्रस्त सहकारीको कालोसूचीमा रहेको खुलेपछि प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको जनाएको छ । तर रावलको पक्राउलाई केवल एउटा व्यक्तिको घटनाका रूपमा हेरेर सहकारी संकटको मूल समस्या ओझेलमा पार्न मिल्दैन । यो घटनाले वर्षौंदेखि आफ्नो बचत फिर्ताको आशामा बसेका हजारौँ बचतकर्ताको पीडा फेरि सतहमा ल्याएको छ । समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिका अनुसार समस्याग्रस्त सहकारीका करिब ७६ हजार बचतकर्तालाई करिब ४६ अर्ब रुपैयाँ फिर्ता गर्नुपर्ने दायित्व छ । पछिल्लो विवरणअनुसार करिब ४ हजार बचतकर्ताको रकम मात्र फिर्ता भएको छ । त्यसैगरी, काठमाडौं महानगरपालिकाको कार्यक्षेत्रमा रहेका ११८ सहकारीका ६ हजार २६६ बचतकर्ताले आफ्नो करिब ४ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ बचत फिर्ताका लागि महानगरमा पहल गरिदिन निवेदन दिएका छन् । यति ठूलो रकम फिर्ता हुन बाँकी रहेको अवस्थामा प्रश्न उठ्नु स्वाभाविक छ—सहकारी डुब्यो कसरी ? बचतकर्ताको पैसा कहाँ गयो ? ऋण कसले लियो ? ऋण किन उठेन ? सहकारीको सम्पत्ति कहाँ छ ? र यति लामो समयसम्म रकम फिर्ता हुन नसक्नुको जिम्मेवार को हो ? सहकारी संकटका पछाडि सञ्चालकको कमजोरी, जथाभावी ऋण प्रवाह, ऋण असुलीमा समस्या र नियमनको कमजोरीजस्ता कारण जोडिएका छन्। तर पक्राउ र अनुसन्धान मात्रै पर्याप्त हुन्छ कि बचतकर्ताको पैसा फिर्ता गराउने प्रक्रिया पनि सँगै अघि बढ्नुपर्छ? रावल पक्राउ परेको घटनाको वास्तविकता कानुनी अनुसन्धानबाट स्पष्ट हुनेछ। तर सहकारी संकटको मुख्य विषय व्यक्ति होइन, वर्षौंदेखि फिर्ता नपाएको बचतकर्ताको पैसा हो। अब प्रश्न केवल ‘को पक्राउ पर्यो?’ होइन—डुबेको रकम कसरी उठाउने, सम्पत्ति कहाँ छ र बचतकर्ताले पैसा कहिले पाउने भन्ने हो। किनकि समाधान पक्राउमा मात्र छैन, सम्पत्ति खोज्ने, ऋण असुल गर्ने र बचतकर्ताको रकम फिर्ता गर्ने प्रक्रियामा छ। अन्ततः प्रश्न एउटै छ—सहकारी डुब्ने र बचतकर्ता वर्षौंसम्म आफ्नो पैसा पर्खिरहने अवस्था कहिलेसम्म ?
